Diagnostyka choroby dróg oddechowych zaostrzanej przez leki z grupy NLPZ (zespołu N-ERD)

Jak rozpoznaje się N-ERD?

Jednoznaczny wywiad wskazujący na występowanie objawów obturacji w ciągu 1-2 godzin po przyjęciu NLPZ u pacjenta z astmą rozpoznaną w wieku dorosłym oraz obecność nawracających polipów nosa mogą być wystarczające do zdiagnozowania N-ERD. Jednak poleganie wyłącznie na wywiadzie, może prowadzić do błędnego rozpoznawania, a zatem w niektórych przypadkach w celu ustalenia diagnozy konieczne jest wykonanie próby prowokacyjnej z aspiryną.

Algorytm rozpoznawania N-ERD

Jeżeli po przyjęciu aspiryny lub innych NLPZów występują u Ciebie objawy oddechowe można podejrzewać, że chorujesz na N-ERD. Lekarz zada Ci poniższe pytania, na które postaraj się przygotować:

  1. Czy występują u Pana/i objawy oddechowe po przyjęciu jakiegokolwiek NLPZ, w tym aspiryny?
  2. Czy wystąpiła u Pana/i więcej niż jedna reakcja na NLPZ? Czy reakcje te były spowodowane przez 2 lub więcej różnych NLPZów? Czy ostatnia reakcja wystąpiła w ciągu ostatnich 5 lat? Czy objawom związanym z układem oddechowym towarzyszyły objawy skórne oraz żołądkowo-jelitowe?
  3. Czy choruje Pan/i na przewlekłe zapalenie zatok przynosowych i nosa i / lub astmę oskrzelową? Czy u Pana/i polipy nosa nawracają? Czy utracił/a Pan/i węch? Czy astma oskrzelowa jest u Pana/i umiarkowana/ciężka? (na podstawie kwestionariuszy) Czy zauważył/a Pan/i u siebie nietolerancję alkoholu? Czy występowała u Pana/i eozynofilia (podwyższenie jednego rodzaju białych krwinek – na podstawie morfologii krwi)?

Jeśli odpowiedzi w krokach 2 i 3 są pozytywne N-ERD może być zdiagnozowana z dużym prawdopodobieństwem. Jeśli odpowiedź na jedno z powyższych pytań jest negatywna lub niepewna, lekarz zada Ci kolejne pytania i podejmie kolejne kroki diagnostyczne:

  1. Czy występują inne objawy nadwrażliwości na NLPZy?
  2. Sprawdzi obecność przewlekłego zapalenia zatok (poprosi o konsultację laryngologiczną, wykona badania obrazowe) i astmy oskrzelowej (wykona testy czynnościowe układu oddechowego – spirometrię z próbą rozkurczową, oceni niespecyficzną nadreaktywność oskrzeli – próba metacholinowa).
  3. Wykona prowokację doustną, wziewną lub donosową z aspiryną
  4. Jeśli próba prowokacyjna z aspiryną będzie:
    1. dodatnia, N-ERD zostanie rozpoznany.
    2. ujemna, to można z dużym prawdopodobieństwem wykluczyć N-ERD (jeśli stosowane są leki przeciwleukotrienowe – montelukast lub przeciwciała monoklonalne – omalizumab, mepolizumab, może to prowadzić do fałszywie negatywnego wyniku i lekarz może poprosić Cię o odstawienie leków i powtórzy próbę prowokacyjną).

Autor: K. Frachowicz na podstawie: Kowalski ML i wsp. Diagnosis and management of NSAID-Exacerbated Respiratory Disease (N-ERD)-a EAACI position paper. Allergy. 2019 Jan;74(1):28-39.